Humorezko publizitatea

Duela 3 egun e-mail bat jaso nuen, "humorezko publizitatea" zuen izenburua. Zabaltzean argazki polit batzuekin egin nuen topo.

Prodkutua edo markaren posizionamenduaren arabera, humorea ondo edo gaizki irten daitekeela uste dut. Izan ere, xede-taldearen araberakoa izanen da. Esaterako, Audi baten humore klasea eta Seat batena oso desberdina da.

Baina humore klasea dena delakoa izanda ere, markak bere xede taldearen humorean asmatzen badu, beste markekiko puntu bat irabaziko duelakoan nago. Irrifarre bat ateratzea lortzen badugu, konplizitate maila batera iristen baikara, lagunarteko elkarrizketara eta lotura sakonago bat eratzen da kontsumitzailea eta saltzailearen artean. E-mailaren bitartez bidali dizkidaten iragarkiak hemen jartzen ahaleginduko naiz datorren astean, zure ahoan ere irrifarre bat zabaltzeko esperoan.

No-Anorexia sentsuratua

Ostiralean debekatu zuten No-l-itaren kanpaina berria Italian. Espainian ere sentsuratua izan da (ez diote sartzen utzi) eta Frantzian ere kritika gogorrak izan ditu.

Italiako publizitatearen kontrola eramaten duen erakundeak esan duenez (Giuru-k), legea urratzen du kanpainak. Publizitatearen lealtasuna hausten du eta baita balore moral, erlijioso, zibil eta pertsonen duintasuna ere.

Honetaz gain, Osasun Ministeritzak lagunduta, publizitatearen kontrolerako organismoak dioenez, pertsona gaisoen duintasuna urratzen du, salmentetan eragiteko instrumentu gisa erabiliz.

Oliviero Toscanik (kanpainaren egileak) epaiketetara eraman nahi du auzia. Berak dioenez, Publizitatearen kontrolerako erakundea desagertzeko eginen du hau. Publizitatean askatasunik ez dagoela dio, eta dena den, sentsura honekin lortzen dutena, kanpainaren efektua handitzea dela dio.

Zer iritzi duzu honetaz? Ezin da pertsona anorexiko bat agertu kanpaina publizitarioetan. Edo, agian, hobeto esanda, ezin da anorexiko gisa definitu. Hori da errealitatea. Izan ere, zenbat aldiz ikusi ditugu anorexiadun emakumeak desfileetan? Zenbat publizitate kanpaina sartu ote zaizkigu begietatik, pertsona anorexikoez ekoitzia? Baina biluzik, den moduan agertzen bada, gaisotasun hoekiko kritika izaten bada ezin daiteke kanpaina egin. Non dago honen basea. Baliteke, anorexiaren inguruko gatazka ezertan ere ez hobetzea kanpaina hau dela eta, eta gaisotasuna desagertzen joateko dendetan taila handiagoak jarri beharko lituzkete, hori argi dago. Baita desfileetan hain neska argalak agertzeari utzi ere. Baina ez naiz ari kanpainaren atzean dagoen produktuaz ere. Salmentak igotzearren egiten dutenaz.

Ez naiz ari honetaz. Publizitatearen funtsari buruz ari naiz idazten. Pertsona osasuntsuak, politak eta irrifarre eginez agertu behar dute iragarkietan. Hori baita erreala. Bestela, kanpora.

Yahoo! eta Google salaketen sarean

FACUA (Federación de Consumidores en Acción)-k, salaketa ezarri zien abuztuan bi bilatzaile hauei, Publizitatearen legea urratzeagatik.

FACUAK salatzen duenez, bilatzaileetan ez da ongi desberdintzen informazioentzako loturak eta publizitatea. Gainera, hitz zehatz batzuk idaztean zuzenean enpresa batzuen publizitatea agertzen da, eta baita konpetentzia ere. Dirudienez, konpetentziaren izena ikusteak eragin handia du kontsumitzaileengan. Mundu mailan salaketa bat baino gehiago jaso dituzte bilatzaile hauek ekintza hauek burutzeagatik, eta FACUAk dioenez, Espaina mailan ere salaketak egon dira.

Jardun honek, publizitateari buruzko gogoeta egitera bultzatu dit. Iritzi desberdinak aurki daitezke gai honetaz. Badaude, hau dena ondo erregulatu beharko litzatekela dioenik, baita kontsumitzaileak pentsamendu kritikoa izan beharko lukeela dioenik ere. Ni, bigarrenaren aldekoa naiz. Orain bizi dugun garaiotan, mundua bitan banatzen den honetan (I. eta III. mundua) eta globalizazioa gainean dugularik, erregulazioa eskatu beharra ulertzen dut. Baina, I. munduko potentzietan bizi garenok, ikasketak burutzeko aukera dugunok, zergatik izan behar dugu arau bat "publizitate desleala" kenduko diguna? Baliteke gehiegikeria iruditzea, baina ez al du gizakiak burmuinik? Ez al da gai, desleala dena eta ongi iruditzen zaiona aukeratzeko? Mila aldiz kexatzen gara TBko programazioaz. Zergatik uste dugu programazio hori dagoela? Noski gutako banakoa ez da gai ezer aldatzeko, baina oso oker ez banago, gizartearen zati handi batek ez balu "salsa Rosa" ikusiko, kendu egingo lukete. Eta dokumentalek arrakasta izango balute, gaueko 10etan jarriko lituzkete.

Asko kexatzen gara eskeintzen diguten gauzetaz, edo dendetan aurkitzen ditugun produktuetaz, baita behartzen gaituzten kontsumismoaz ere. Aizu, pertsona bakoitza mundu bat da, eta lagun batek behin aipatu zidan bezela, burmuina da ordaindu behar ez dugun bakarra, eta bakoitzak BAT du, OSO-OSOA. Erabil dezagun bada. Uler dezaket ikasketa barik dagoen pertsona, engainatzeko errazagoa izango dela, baina gure artean, ba al dago honelakorik? Pauso handia izango litzateke, gutako askok, atzo erosi zuen soineko gorriaz hitzegiteaz utziko balu eta ondoren futbolaz kexatzeari utziko balu. "Supermodelo 2007" ikusi ondoren, ez kexatu publizitatearen gehiegikeriaz mesedez.

Publizitate konparatiboaren araudia

Publizitate konparatiboari buruz aritu nintzen aurreko egunean, Mc vs PC kanpainari buruz mintzatzean. Honi buruzko legea 1988. urtean ezarri zen. "Ley 34/1988". Dena den, aldaketa batzuk jasan zituen 2002. urtean, "Ley 39/2002" an ikus daitekeen bezala.

Lege hau laburbilduz, puntu batzuetan zehaztuko dut, publizitate konparatiboa baimentzen den esparrua:

1.- Konparatzen diren produktu edo zerbitzuek betekizun berdina izan behar dute, behar berdinak ase behar dituzte.

2.- Modu objetiboan konparatuko dira.

3.- Ezaugarri garratntzitsuak, egiaztagarriak eta produktu edo zerbitzuaren errepresentazio direnak soilik konpara daitzeke. Honen barruan sartzen da prezioa.

4.- Denominazioren bat duten produktuak, (geografikoki, tradizionalki edo dena delakoa) esaterako "Rioja" edo "Eusko Label" en kasuan, denominazio berdina duten beste produktuekin konparatu behar dira

5.-Ezin dira marka edo izen babestu bat duten produktu zein zerbitzuen imitazioak aurkeztu.

6.- Konparazioa oferta espezial bati buruzkoa bada, oferta honen hasiera data eman beharko da, eta oraindik hasi ez bada, amaiera data.

7.- Ezin izango da abantaila ez-zilegikorik (indebida) atera marka baten izena dela eta, ezta konpetentziak izan dezakeen denominazioetatik ere. Honen barnean sartzen delarik konpetentziaren produktu ekologikoen ekoizpena.

8.- Profesioen kasuan, publizitate konparatiboaren legea desberdina izan liteke, beste arau batzuk ezarrita daudelarik.

Hau honela izanik, Mc ezn kanpaina, araudiaren 3. puntuan ezartzen dela iksu daiteke, PCaren ezaugarriak aipatzen baititu. Duda bat sortzen zait, garbitzeko produktuen inguruan. Hauek, nik ikusita behintzat, ez dute konparazio errealik egiten, beste produkto "irreal" bati egiten diote erreferentzia. Honek, zer esan nahi du, ez dela fidagarria diotena? Publizitate konparatiboaren araudiaren barnean ezin liratekela sartu, ez dutelako araudi hau betetzen? edo, produktu batetik bestera ezberdintasun gutxi egonez, ez doazela konpetentzia zuzen baten kontra, baizik eta iragarki orokorrago baten bila daudela agian. Beraz, ez da desberdintasun handia egongo produktu hauen artean?

MacIntosh-en kanpaina 2006

Orain aurkitu berri dut MacIntoshen 2006ko apirilean/maiatzean atera zuen kanpaina berria.

Mac vs PC

Ez naiz kanpainari buruz arituko, agian beste egunen baten landuko dut gai hau, baina reflexiora eraman nauena beste kontu bat izan da. Publizitatean, beste markaren kontra egiteko dagoen aukera. Xanpu edo detergente gehienen spotak ikustean, gehienetan konparaketa irrealak egiten dira; "si compara nuestro Fairy con otro producto que pueda encontrar en su supermercado...", baina ez du betse produktuaren izena aipatzen.

Kasu honetan berriz, (eta beste kasu batzuk ere badaude) konparazio argia egiten du. Zein lege dago honen atzean? Oraindik ere informazio gutxi dudan arren, kuriositate honen funtsa aurkitzen ahaleginduko naiz. "Publicidad engañosa" egitea debekatuta dago, beraz, detergenteei buruz hitzegiterakoan, egia baldin bada diotena, zergatik ez dute konparazio errealik egiten? Eta beste aldera jokatuz, nola da posible PC-a erabili izana Mac saltzeko?

Aste honetan zehar jarriko dut honen erantzuna.

Publizitatearen historia

Unibertsitatean ikasi dugunaren arabera, publizitatea ez zen XIX. mende hasierararte sortu, guk ulertzen dugun eran. Baina, PUBLIZITATEAK ulertzeko era desberdinak ditu, eta definizioaren arabera, garai ezberdinean "sortua" izan zela esan daiteke.

Lehenengo definizioa: Publizitatea, pertsonengan eragiteko metodo pertsuasiboa da.

Modu honetan ulertuta, XIX. menderarte ez al zen existitu? noski baietz. Gai honetan jakintsuak diren zenbaitzuk diotenez, publizitatearen ezaugarria da bere komunikatzeko gaitasuna, eta pertsonengan eragina izan du gizakiak duela askotik. Izan ere, ez du zertan kartel bat izan behar, edo mass media batean aurkitutako iragarkirik behar publizitateak. Nire ustetan, merkatua sortu zenetik existitzen da, hobetzeko nahia edo antzerako zerbait. Ondorioz, antzinako zibilizazioetara hurbiltzen gara. Erromatar garaira, Greziar zibilizaziora. Zergatik erosten zuen Zesar batek haragi pusketa bat X-en eta ez Y-n? Zergatik jan haragia arrainaren ordez? estatus maila bat ematen ziolako? eta honek azken finean, ez al du persuaditzen beste biztanlegoan, aukera izan ezkero haragia erosteko? ez al da gizakiaren naturaltasunak berak eskaintzen diguna persuasioa?

Beste era batean ere uler daiteke ordea: Publizitatea enpresek erabiltzen duten instrumentua da eskarian eragiteko.

Lehenengo definizioaren soporte bera duela uste dut, base bera dutela, baina iadanik hemen hitz teknikoagoak nabari dira, enpresa, esakaria...

XVII eta XIX mendeen bitartera atzeratu behar gara kasu honetan. Komertizalizaziora eta batez ere kapitalismoaren hasierara. Dena den, 50. hamarkadaraino joan behar dugu gaur egungo publizitatearen sorrera aurkitzeko. Mass mediaren laguntzarekin, enpresa baten marketing estrategiaren barruan sartzen da publizitatea.

Bi definizioak erlatiboki egiak diren arren, nik lehenengoarekiko apostua egiten dut. Baliteke aurrehistoriako publizitateak zerikusirik ez izatea oraingoarekin (argi dago), baina gizakiaren baitan dagoen pertsuasio sistema dela uste dut, berezkoa gugan eta ondorioz ez XIX. mendekoa.

NOLITA advertising campaign

Milaneko Moda Astean eman zitzaion Nolita enpresa italiarraren kanpaina berriari hasiera. No-Anorexia-Nolita izeneko kanpaina honetan, 27 urteko modeloa agertzen da karteletan, 31 kilogramotakoa. 15 urte bitartean sufritu izan du anorexia Isabelle Caro izeneko emakume honek.

Oliviero Toscani argazkilaria izan da egilea. Urte asko iragan ditu gaisotasun hau aztertzen eta bere esanetan "interesgarria da azkenik moda enpresa batek arazoaren garrantziaz ohartzea eta gaia azaleratzeko kemena izatea. Nor da gaisotasun honen erantzulea?komunikazioa orokorrean? telebista? moda?". Luisa Bertoncellok (Nolita enpresa barruan sartzen den Flash&Partner taldearen aholkutzaileak) esan zuenez, irudia ikusi zuenean, harrituta geratu zen azaleratzen zuen egiaren gordintasunaz. Baina ongi iruditzen zaio publizitatea gizartearen eritasunen ispilu gisa erabili izana.

Kritika ugari eta hainbat beldur ageri da jendearen burutan. Irakurri izan dudanez, batzuen ustez, emakume honen gorputzak enbidiak sor ditzake gaisoen inguruan. Nire duda berriz bestelakoa da, Kanpaina itzela, kontzientziazio kanpaina gogorra izan daiteke, baina zer dago honen atzean? berriz ere, Nolita produktuak erosi beharra. Kontsumismoak aurrera jarraitzeko beharra, eta Nolita dendetara joatean, 34, 36 tallak ikusi beharko al ditugu?

Oliviero TOSCANI

Argazkilari honen biografiarekin hasiko dut nire blog-a, zeresan handia izan duen italiar honek, publizitatearen munduan lan asko egin ditu eta oso gai poliemikoak plazaratu ditu publizitatearen bidez.

Milanen jaio zen 1943. urtean eta XX. mendeko publizista probokatzaileenetarikoa izan da. Aitak txertatu zion argazkigintzarako afizioa, 6 urterekin Rondine kamara oparitu zionean. 1963an Zurïcheko Arte Aplikatuen Eskolan sartzea lortu zuen eta ondorengo urteetan rock eta popeko publikazioetan lan egin zuen bere estiloa zabalduz askatasun osoz. Hainbat moda aldizkarik bere estiloan erreparatu zuten eta Donna, Vogue edo Elle bezalakoetan hasi zen lanean.

Baina bere izena 1983tik egiten zaigu ezagun, Benneton enpresarekin kontratua sinatzen duenean. Etxe italiar honek "markaren imajena" sortzeko eskatzen dio Toscaniri, eta honetan jardun du hainbat urtez. Publizitateak ordurarte izandako edertasun apaindua alde batera uzten du gure italiarrak eta munduaren ispilu izaten saiatzen da, sufrimendua, heritasuna, mina eta gizartearen arazoak argazkian plasmatuz gardentasunez.

90. hamarkadaren hasieratik, Bennetonen kanpainak arrazismoaren aurka, prototipoaren aurka...izan dira. publizitateari era berri bat zabaltzen zaio. Publikoaren eztabaida pizten da estereotipoen inguruan, askatasuna eta tolerantziaren inguruan. Kanpainek ezkortasuna sortzen dute eta hainbat estatutan debekatuak izaten dira, honek, aldi berean, jendearen antsietatea pizten duelarik, urrengo kanpainaren esperoan. II Gerra mundialaren hilerria agertzea jertseak saltzeko, askorentzat lotsagabekeria iruditzen zaio, soldadu baten jantzia odolez zipristindua, IHESAz hiltzear zegoen gaixoaren argazkia...Lehenengoz, Toscaniren irudiek estaltzen duten kartel handiek jendearengan inpakto askoz handiagoa eragiten dute, arazo hauetaz mintzatzen diren aldizkari eta erreportaiek baino.

90. hamarkada amaieran Colors aldizkaria publikatu zuen, baita Fabrica izeneko artisten beste aldizkari bat ere. 18 urtetan Bennetonentzat lan egin ondoren, utzi egin zuen. Azken kanpaina, Hiltzera zigortuak zeuden presoekin eratutako kanpaina izan zen, Heriotza zigorraren kontrako protestan. Polemika itzela sortu zuen azken honek.

Gaur egun, Nolita erropa markarentzat kanpaina egiten ari da. No-Anorexia logoarekin, jendea kontzientziatu nahi du gaisotasun honen larritasunaz. Kritika ugari jaso ditu kanpainak.

Arranopolaren egunsentia!

Nire lehenengo blog-a da hau. Publizitateari buruzkoa izango da, duela 2 urte aurkitu nuen pasioetako bat da niretzat, eta aldi berean, ikasten ari naizen karrera.

Bertan, publizitateari buruzko berriak, publizista batzuen biografia, eta iragarkiei buruzko komentarioak zabalduko ditut. Gustokoa izatea espero dut, eta zure aportazioak benetan baliotsuak izango dira. Milesker irakurle!